Crna Gora ipak preživjela Džudi

Piše: Balša Knežević

Doskorašnja ambasadorka Sjedinjenih Američkih Država (SAD) Džudi Rajzing Rajnke prošle nedjelje i zvanično je završila svoj mandat u Crnoj Gori, koji je trajao više od sedam godina.

Rajnke je na ambasadorsku poziciju u Podgorici imenovana 27. jula 2018. godine, a njen mandat okončan je nakon što je administracija američkog predsjednika Donalda Trampa donijela odluku da povuče gotovo 30 karijernih diplomata sa ambasadorskih i drugih visokih pozicija u ambasadama. 

Prije nego je zvanično otišla sa ambasadorske funkcije u Podgorici, Rajnke je održala niz oproštajnih sastanaka sa najvišim funkcionerima aktuelne vlasti uključujući predsjednika Jakova Milatovića, potpredsjednike Vlade Aleksu Bečića, Ervina Ibrahimovića, Filipa Ivanovića, ministra odbrane Dragana Krapovića…

“Oslobodioci” srdačno ispratili Rajnke, ali ih je i svojski zadužila…

Izlivi ljubavi koji su „oslobodioci“ priredili odlazećoj Rajnke, je najmanje što su mogli da urade za sada već bivšu američku ambasadorku, koja je kao važan dio regionalne diplomatske mreže Bajdenove administracije dala ključni doprinos promjeni vlasti 30. avgusta 2020. godine.

Ključni doprinos u „oslobođenju“ Crne Gore

Crna Gora je nakon 30. avgusta 2020. godine upala u period potpune destabilizacije, a za nešto više od pet godina izvršna vlast se mijenjala tri puta. Svaku izvršnu vlast koja se izmijenjala nakon čuvenog 30. avgusta, od one Zdravka Krivokapića, preko Dritana Abazovića, pa sve do ove na čelu sa formalnim premijerom Milojkom Spajićem, karakterisala je snishodljivost crkvi Srbije, podložnost uticaju Beograda i „srpskog sveta“… Uz naravno veoma loše ekonomske odluke, investicionu stagnaciju i galopirajuću inflaciju, što upućuje na urušavanje države i sluganstvo u korist hegemonističkog projekta “srpski svet”, inače regionalnoj kopiji Putinovog “ruskog sveta”.

Realizaciji ovakve situacije presudan doprinos dala je upravo američka ambasada u Podgorici na čelu sa Džudi Rajzing Ranke, koja je u predizbornom periodu 2020. godine davala podršku litijaškoj kontrarevoluciji koju su Beograd i Moskva sprovodili preko svojih političkih aparatčika i glavne operatvne poluge – crkve Srbije, poznate pod akronimom SPC. 

Rajnke voljela da ispija kafe sa Amfilohijem

Rajnke je bila poznata po tome što je voljela da se sastaje sa srpskim popom i glavnim operativcem velikosrpstva u Crnoj Gori Amfilohijem Radovićem, a pripisuje joj se da je na jednoj neformalnoj večeri izjavila kako je mislila da će nakon izbornog poraza tadašnji predsjednik Milo Đukanović izvesti tenkove na ulice. Ipak, i pored zabrinutosti Rajnke, predaja vlasti u Crnoj Gori obavljena je gotovo neprimijetno, protokolarno, bez ikakve pompe i kako nalažu demokratski običaji.

S obzirom na godine koje je provela u Podgorici i neobično dug mandat, Rajnke je prozvana za „vječitu ambasadorku“. Ona i njene regionalne kolege bivši izaslanik za Balkan Gabrijel Eskobar i bivši ambasador u Beogradu Kristofer Hil, ostaće upamćeni kao primjer srljanja američke diplomatije koje se najbolje moglo uočiti kroz povlađivanje srpskom autokrati Aleksandru Vučiću i „srpskosvetovnim“ hegemonističkim tendencijama. Upravo je propali projekat „Otvorenog Balkana“, velikodržavnog projekta u kojem bi se manje regionalne države utopile u okvire tuđih nacionalističkih tendencija, bio podržan od američke diplomatije.

“Zlonamjerni akteri” postaju poželjni partneri

Rajnke je tokom mandata ispoljavala zavidan nivo političke konfuzije, da ne upotrijebimo neki jači izraz kao što je diplomatsko licemjerje. Tendencija ka licemjerju i dvostrukim standardima postale su očigledne kada je prošle godine Rajnke bila domaćin prijema povodom 4. jula – Dana nezavisnosti SAD.

Kristofer Hil i Gabrijel Eskobar: U Beograd po mišljenje

Među zvanicama sa kojima se Rajnke srdačno pozdravila i ispričala bili su i predsjednik Skupštine Andrija Mandić i njegov partijski saborac, ministar prostornog planiranja i urbanizma Slaven Radunović. Tom prilikom do izražaja su došli sva kontradiktornost i licemjerje američke diplomatije, jer iako je zvanični stav SAD da su Mandić i ostaci Demokratskog fronta „zlonamjerni akteri“, oni su po svemu sudeći, postali poželjni američki partneri.

Nakon što je Skupština Crne Gore u julu 2024. godine usvojila predlog o rekonstrukciji Vlade, kojom su u izvršnu vlast ušle stranke bivšeg proruskog DF, američka ambasada u Podgorici ubrzo je osudila taj čin. 

“Zabrinuti smo zbog uključivanja u Vladu stranaka i čelnika koji ne osuđuju rusku agresiju na Ukrajinu, protive se sankcijama Evropske unije Rusiji i čiji su postupci u direktnoj suprotnosti sa prinicipom dobrosusjedskih odnosa”, saopšteno je 2024. godine godine iz američke ambasade u odgovoru na upit Glasa Amerike da prokomentariše rekonstrukciju vlade premijera Milojka Spajića.

U oktobru 2024. godine Rajnke je na 14. 2BS Forumu u Budvi poručila je da ”identitetska politika, koju podstiču i manipulišu zlonamjerni akteri i njihovi proksiji, stvara klimu podjela koja bi mogla da hendikepira ovu zemlju”. Jasno je da su ambasada SAD u zvaničnom saopštenju, kao i Rajnke u svojoj izjavi na 2BS Forumu, mislili na partije nastale razbijanjem Demokratskog fronta. Stoga je krajnje licemjerno, što su se isti ti „zlonamjerni akteri“ pojavili na prijemu u ambasadi SAD i srdačno rukovali sa Rajnke uz međusobnu razmjenu osmjeha.

Saradnja sa ”zlonamjernim akterima” datira još od 2020.

Ovakvo postupanje Rajnke i generalno cjelokupne američke diplomatije kada su u pitanju ”zlonamjerni akteri” iz nekadašnjeg DF-a datira još od 2020. godine kada je došlo do promjene vlasti u Crnoj Gori. Upravo je američka diplomatija imala presudnu ulogu u dovođenju na vlast tadašnjeg Demokratskog fronta, Demokrata i ostalih aparatčika u službi srpsko-ruske hegemonije.

Andrija Mandić i Rajnke: Od “zlonamjernog aktera” do “požljenog partnera”

Portal Aktuelno već je pisao da su SAD 2020. imale informaciju da se planira rušenje vlasti u Crnoj Gori, slično kao u oktobru 2016. godine. Samo je 2020. godine, umjesto Rusije i direktno njenih agenata, srpski autokrata Aleksandar Vučić preko SPC i tada još uvijek živog Amfilohija Radovića, agenta srpskih službi koje su samo filijala ruskih, pripremao preuzimanje Crne Gore.

Amerikanci su 2020. dogovorili sa tada još uvijek aktivnim Demokratskim frontom (DF) i SPC koja je predstavljala glavni politički faktor u državi, da vlast mora da se promijeni. Takođe je dogovoreno da ako stara vlast ne prizna izbore i bude insistirala da se na pojedinim biračkim mjestima ponovi glasanje, Amerika blagonaklono gleda na ‘narodnu pobunu’ koju bi predvodile neskrivene ispostave malignog putinističkog uticaja u Crnoj Gori – SPC i DF.

Koliko se američka diplomatija 2020. godine zalagala da se smijeni vlast DPS-a govori i podatak koji smo i ranije objavljivali, da je u ambasadi SAD u Podgorici postojala kontakt-osoba za komunikaciju sa DF-om i SPC.

Regionalna diplomatska mreža u službi „srpskog sveta“

Međutim, nije samo ambasada SAD u Podgorici bila naklonjena srpsko-ruskim igračima. Dok su američke interese u regionu zastupali bivši ambasador u Beogradu Kristofer Hil i bivši izaslanik za Balkan Gabrijel Eskobar, američka diplomatija maltene kao da je radila za interese Kremlja.

Upravo je Eskobar dao nalog Milojku Spajiću da prihvati manjinsku podršku bivšeg DF-a prilikom formiranja aktuelne vlade, ali i da ih nakon rekonstrukcije i zvanično ubaci u izvršnu vlast.

Sa druge strane američka diplomatija preko ambasadorke u Podgorici Rajnke, kako smo već naveli, saopštenjem za javnost se ogradila i osudila ulazak proruskih, velikosrpskih snaga u Vladu koje je nazivala ”zlonamjernim akterima”. Nakon proslave Dana nezavisnosti SAD u Podgorici, postalo je jasno da su sve te javne osude koje su došle iz američke ambasade, bile samo predstava za javnost.

Da li će se dolaskom novog amabasadora promijeniti politika SAD prema Crnoj Gori

Moneta za potkusurivanje

Na kraju treba konstatovati ono što je svima koji su proteklih nekoliko godina pratili aktivnosti američke ambasade u Podgorici odavno jasno – Džudi Rajzing Rajnke je bila dio američke diplomatske mreže koja je, samo da bi po svaku cijenu smijenila vlast u Crnoj Gori, bila spremna da našu državu gurne pod okrilje destruktivnog projekta „srpski svet“. Međutim, Crna Gora je preživjela “oslobodilački” velikosrpsko-klerikalni desant, ali ne zahvaljujući američkoj diplomatiji, već uprkos njihovom malignom djelovanju i bezrezervnoj podršci litijaškoj kontrarevoluciji.

Rajnke je posljednji kadar američke diplomatije u regionu postavljen od strane bivše američke administracije koji je favorizovao srpskosvetovne ideje zvaničnog Beograda, na štetu crnogorskih i regionalnih interesa. Crna Gora je u takvoj percepciji regionalnih dešavanja koja se vrtjela oko Beograda i potreba Vučićevog režima, bila samo sitna moneta za potkusurivanje. 

Ostaje da se vidi na koji način će budući diplomatski predstavnici SAD u Crnoj Gori i regionu koncipirati svoju politiku kada je u pitanju Zapadni Balkan. S obzirom na odnos Trampove administracije prema Vučiću i njegovom režimu, sve su prilike da je vrijeme Rajnke, Hila i Eskobara, kojima su iz Beograda kreirali američku politiku prema regionu, prošlost.