Da li je Moskva spremna da podrži koncept Pravoslavne crkve u Crnoj Gori?

Piše: Balša Knežević

Nacionalni praznik Ruske Federacije – Dan Rusije nedavno je obilježen svečanim prijemom na imanju Plavnica u Zeti. Veoma simptomatična okolnost je što prijemu nijesu prisustvovali lider Demokratske narodne partije (DNP) Milan Knežević i mitropolit budimljansko-nikšićki Metodije Ostojić, iako su sigurno bili pozvani.

Iako se predstavljaju kao veliki rusofili, njih dvojica takođe važe za glavne lojaliste srpskog autokrate Aleksandra Vučića u crkveno-političkoj sferi Crne Gore.

Kako smo već pisali, odsustvo Kneževića i Ostojića sa pomenutog prijema znači da je podanički odnos prema Vučiću kod ove dvojice „ćacija“, iznad svega, pa i navodne ljubavi prema Rusiji u koju se kunu.

Takođe, njihov nedolazak na prijem može se protumačiti kao još jedna potvrda da su odnosi srpskog autokrate sa Rusijom na nikad nižem nivou.

Bez Vučićevih “ćacija” na prijemu povodom Dana Rusije

Ali zato su prijemu prisustvovali predsjednik Skupštine Andrija Mandić i mitropolit crnogorsko-primorski Joanikije Mićović, koji su se odavno distancirali od Vučića.

Ove okolnosti vezane za prijem na svečanosti povodom Dana Rusije, čiji je domaćin bio ruski ambasador Aleksandar Lukašik, nemaju samo potencijalne političke implikacije. Odsustvo Vučićevog lojaliste Metodija, a prisustvo Joanikija na prijemu otvorilo je niz spekulacija, posebno kada je u pitanju uloga Ruske pravoslavne crkve (RPC) u rješavanju crnogorskog crkvenog pitanja.

Odavno je poznato da je Joanikije Mićović u nemilosti Beograda i da su njegovi odnosi sa Vučićem i šefom crkve Srbije Porfirijem Perićem, koji je samo produžena ruka srpskog autokrate, na nikad nižem nivou.

Joanikije odavno nije po volji beogradske centrale, odnosno tandema Vučić – Perić, koji upravlja crkvom Srbije, zbog toga što je u martu prošle godine uz još pet vladika podržao studente. Mićović je bio i među šest arhijereja koji su bili protiv smjene mitropolita žičkog Justina, a beogradska vlast, nezadovoljna njegovim radom na dizanju tenzija u Crnoj Gori, proizvela je Metodija u mitropolita koji će biti lojalan Vučiću.

Beograd odavno nezadovoljan Joanikijem, zato je Metodije kao osvjedočeni Vučićev lojalista postavljen za mitropolita

Zbog svega toga, kako smo već pisali, Mićović se nalazi na meti takozvane svetosavske inkvizicije, i postoji mogućnost da je on sledeća meta, nakon što je Justin na zasijedanju borda direktora crkve Srbije, takozvanom “Svetom arhijerejskom saboru” u maju razriješen sa episkopskog trona.

Jasno je da je Joanikije u nemilosti beogradske centrale crkve Srbije i da je u ulozi poslušnika srpskih vlasti, zamijenjen lojalnijim i na huškanje mnogo spremnijim Metodijem.

Međutim, kako smo već pisali, Mićović svoju šansu može da pronađe kroz afirmaciju ideje autokefalne Pravoslavne crkve u Crnoj Gori koja će se ograditi od beogradske centrale SPC i koja je prihvatljiva je za pravoslavce u Crnoj Gori.

To je ideja koju je zastupao i pokojni Amfilohije Radović čiji je amanet brutalno pogažen upravo od strane svetosavske centrale u Beogradu. Po diktatu vrha SPC i srpskog autokrate Vučića, koji je neskriveno mrzio Amfilohija, između ostalog, stopiran je Radovićev plan za potpisivanje temeljnog ugovora sa ,,Pravoslavnom crkvom u Crnoj Gori“.

Joanikijeva šansa je u ostvarivanju Amfilohijevog amaneta

Kako su kazali naši izvori, ne bi bilo nemoguće da Joanikije upravo od Rusije dobije podršku za afirmaciju ideje Pravoslavne crkve u Crnoj Gori. U prilog takvog eventualnog scenarija ide i činjenica da je Moskva u veoma lošim odnosima sa Vučićem, a samim tim i njegovim kadrovima koji upravljaju crkvom Srbije.

„Rusija je jedina od velikih svjetskih sila podržala referendum 2006. godine još nekoliko mjeseci prije njegovog održavanja. Takođe, 2011. godine je nezvanično i veoma oprezno počinjala da podržava tezu o samostalnosti Pravoslavne crkve u Crnoj Gori (PCCG). Mitropolit Ilarion, koji je od 2009. do 2022. bio na čelu odjeljenja RPC za spoljne odnose je prilikom posjete Crnoj Gori 2011. godine sa mitropolitom Amfilohijem upravo govorio o ovoj temi“, rekli su naši diplomatski izvori.

Kada su u pitanju interesi koje bi Rusija imala od autokefalne crnogorske crkve, stvari su sada jasne.

„Računica Moskve može da bude jednostavna – ako pravoslavni Crnogorci izađu ispod kape Beograda, odnosno izvan jurisdikcije crkve Srbije, oni će, u skladu sa vjekovnom tradicijom, gravitirari ka Moskvi. Tu tezu iz Moskve nikad nijesu javno iznijeli, jer bi ušli u sukob sa Beogradom, čiju crkvu kontrolišu. Međutim, sada kad se Vučićevi odnosi sa Moskvom pogoršavaju iz dana u dan i kada predsjednica Skupštine Ana Brnabić govori da ‘Rusija više nije vise bratska drzava’, onda sve te okolnosti mogu da poguraju Moskvu da podrži koncept PCCG“, rekli su naši izvori.

Kako je Portal Aktuleno više puta pisao, Moskva je već spremna da stegne političku omču i na svaki način zagorča život srpskom autokrati Vučiću, koji već pokušava da se okrene zapadu, odnosno Evropi. Stoga, u ovom trenutku određeni krugovi u Rusiji, ne samo crkveni nego i politički mogu da budu zainteresovani za autokefalnost crnogorske crkve, za koju bi smatrali da će da gravitira prema Moskvi.