Laž je srpski državni interes

Piše: Tijana Lopičić

Rehabilitacija četništva u Srbiji vođena je sa samog državnog vrha. Kroz pažljivo osmišljenu strategiju, uz korišćenje ljudi na ključnim pozicijama, a naročito Crkve Srbije kao jednog od glavnih promotera te ideologije, sistematski je građen narativ kojim se nastojalo promijeniti istorijsko viđenje četničkog pokreta i predstaviti ga u nekom i nekakvom pozitivnijem svijetlu.

Na svečanoj akademiji održanoj u Domu Vojske Srbije u Nišu povodom “Dana Kopnene vojske i Dana pešadije”, 16. novembra 2017. godine, tadašnji komandant Kopnene vojske, general Milosav Simović, u svom govoru afirmativno je govorio o četničkom pokretu, kvislinškoj formaciji iz Drugog svjetskog rata.

„Neretko su ti vojnici, četnici i te četničke formacije, bili prethodnica regularne srpske vojske u mnogim bojevima i bitkama. Bili su veoma disciplinovani i moralni. Negovali su opšteljudske i opštenacionalne vrednosti. Čast je za njih bila svetinja”, istakao je Simović.

Tvrdnje o tvz. četničkoj disciplinovanosti i moralnosti teško se mogu uskladiti sa istorijskim izvorima koje su pojedine četničke jedinice počinile tokom Drugog svjetskog rata.

Jedan od najmonstruoznijih zločina nad civilnim stanovništvom tokom Drugog svjetskog rata dogodio se 28. jula 1944. godine u selu Velika, opština Plav. Napad su izvele SS divizije „Prinz Eugen“, „Skanderbeg“ i četnici pod komandom Radonje Labovića. Krvavi pir trajao je oko dva sata i petnaest minuta, a u tom kratkom, ali vremenu ispunjenom monstruoznostima, ubijeno je između 428 i 648 ljudi, uglavnom žena, đece i starijih osoba. Prema svjedočenjima preživjelih, žene su silovane, đeca ubijana pred roditeljima, a mnogi su i spaljeni živi.

Fotograf: Ernst A. Zwilling, ratni dopisnik Vazduhoplovnih snaga (Luftwaffe), bataljon „Jugо‑istok“
Datum: jul 1944.
Lokacija: prevoj Čakor (srez Andrijevički), tadašnja Jugoslavija
Originalni natpis: nije poznat
Izvor fajla: ECPAD, oznaka LFT SO F2677 L

Vjerovatno se upravo ova tzv. moralnost četnika, o kojoj govori Simović, najbolje ogleda u memorandumu „Homogena Srbija“ iz 1941. godine, čiji je autor četnički ideolog Stevan Moljević, a promovišu stvaranje tzv. Velike Srbije putem nasilnog i sistematskog etničkog čišćenja nesrpskog stanovništva.

Iz „Instrukcija“ četničkog vođe Draže Mihailovića, upućene 20. decembra 1941. godine komandantima Pavlu Đurišiću (od strane Vrhovne komande njemačkih oružanih snaga dobio orden Željeznog krsta) i Đorđu Lašiću, proizlazi i naredba o sprovođenju etničkog čišćenja svih narodnih manjina uz naglašeno neprijateljstvo prema regularnoj vojsci Jugoslavije – partizanima.

Ciljevi četničkih odreda u „Instrukcijama“ glase:

1.) Borba za slobodu celokupnog našeg naroda pod skiptrom Njegovog Veličanstva Kralja Petra II.

2.) Stvoriti veliku Jugoslaviju i u njoj veliku Srbiju, etnički čistu u granicama Srbije – Crne Gore – Bosne i Hercegovine – Srema – Banata i Bačke.

3.) Borba za uključenje u naš državni život i svih još neoslobođenih, slovenačkih teritorija pod Italijanima i Nemcima (Trst – Gorica – Istra i Koruška) kao i Bugarske, severne Albanije sa Skadrom.

4) Čišćenje državne teritorije od svih narodnih manjina i nenacionalnih elemenata.

5.) Stvoriti neposredne zajedničke granice između Srbije i Crne Gore, kao i Srbije i Slovenačke čišćenjem Sandžaka od Muslimanskog življa i Bosne od Muslimanskog i Hrvatskog življa.

6.) Kazniti sve Ustaše i Muslimane koji su u tragičnim danima nemilosrdno uništavali naš narod.

7.) Kazniti sve one koji su krivi za našu aprilsku katastrofu.

8) U krajevima očišćenim od narodnih manjina i nenacionalnih elemenata izvršiti naseljavanje Crnogorcima (u obzir dolaze siromašne nacionalne ispravne i poštene porodice).

9.) Osiguranje jednog takvog političkog tela koji će voditi državni brod smerima opštih narodnih težnji i interesa.

10.) Ciljevi su ogromni zato je borba utoliko zahvalnija za one koji se bore za njihovo ostvarenje.

Rehabilitacija zločinačkog četničkog pokreta u Crnoj Gori

Učinite sve što je u Vašoj moći da se i sav nacijonalni elemenat u Crnoj Gori što pre svrsta u naše odrede jer događaji se redaju vrtoglavom brzinom i ne smeju nas zateći nespremnim.

Sa Komunistima – partizanima ne može biti nikakove saradnje jer se oni bore protiv dinastije i za ostvarenje socijalne revolucije, što nikada ne sme biti naš cilj, jer smo mi jedino i isključivo samo vojnici i borci za Kralja, Otadžbinu i slobodan narod.”

Zbornik dokumenata i podataka o narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV:Dokumenti četničkog pokreta Draže Mihailovića, knj. 1 (Beograd: Vojnoistorijski institut, 1981)

Pored masovnih zločina koje su četničke paravojne formacije počinile, poput onih u Pljevaljskom srezu februara 1943. godine, treba naglasiti da su u periodu od juna 1942. do marta 1943. godine, pod komandom kapetana Vladimira Đukića i Pavla Đurišića, ubili oko 1.000 crnogorskih partizana i seljaka koji su se suprostavljali monstruoznoj četničkoj ideologiji.

Naime, paravojni četnički pokret pod komandom Pavla Đurišića, u saradnji sa italijanskim okupacionim vlastima, uspostavio i koncentracione logore za lica optužena za saradnju sa partizanima. Najozloglašeniji je bio na ostrvu Mamula, đe su zatvorenici držani bez suđenja. Prema podacima, ubijeno je najmanje 60 komunista, dok je u logorima Mamula i Prevlaka stradalo oko 183 osobe.

Na kraju se nameće logičan zaključak da se četništvo u Srbiji rehabilitovalo isključivo zbog njegove ideološke upotrebljivosti u savremenom političkom projektu, poznatom kao „srpski svet”.