KADA KADROVI POSTANU KOČNICA RAZVOJA: Šta slučajevi Ljevnaića, Vasilija Ivanovića i Majde Adžović govore o Crnoj Gori?

Slučajevi Dejana Ljevnaića, Vasilija Ivanovića i ministarke javnih radova Majde Adžović na prvi pogled djeluju kao tri odvojene priče. Jedna je vezana za regionalni biznis, ski-industriju i mrežu kontroverznih poslovnih veza, druga za lokalnu političku priču iz Kolašina, a treća za resor koji bi morao biti motor infrastrukturnog razvoja države.

Međutim, suštinski, riječ je o istom problemu.

Sva tri slučaja ogoljavaju model koji već godinama usporava razvoj Crne Gore – sistem u kojem su politička podobnost, lične veze i zatvoreni interesni krugovi važniji od rezultata, stručnosti i javnog interesa.

Dejan Ljevnaić počasni konzul Srbije na Palama i navodni čovjek od povjerenja Aleksandra Vučića, godinama je građen kao regionalni „ski menadžer“, čovjek koji navodno donosi razvoj, investicije i modernizaciju. Ipak, gdje god se njegovo ime pojavilo – od Jahorine do Crne Gore – paralelno su se pojavljivala ozbiljna pitanja: sumnjive nabavke, kontroverzna partnerstva i veze sa ljudima iz bezbjednosno problematičnih krugova. Problem nije samo u eventualnim aferama. Problem je mnogo dublji.

Dejan Ljevnaić sa Miloradom Dodikom

Kada se razvoj strateških resursa – poput skijališta, turističkih centara ili luksuznih investicionih zona – veže za ljude čiju reputaciju prate kontroverze, država šalje veoma lošu poruku investitorima, partnerima i građanima.

Poruka glasi: u Crnoj Gori su veze i uticaj važniji od transparentnosti.

S druge strane, slučaj Vasilija Ivanovića pokazuje lokalnu verziju istog fenomena.

Kada je postavljen na mjesto potpredsjednika Opštine Kolašin, predstavljan je kao dio nove generacije političara koji će donijeti promjene, investicije i efikasniju lokalnu upravu. Tri godine kasnije, sve je više onih – čak i unutar njegovog političkog kruga – koji postavljaju jednostavno pitanje: šta je konkretno ostalo iza njega?

Vasilije Ivanović u narodu poznat pod nadimkom “Procenat”

Koji projekti? Koje investicije? Koji mjerljivi rezultati?

Odgovori su, za sada, veoma skromni.

A onda dolazimo do trećeg nivoa problema — državnog.

Tu dolazimo do resora javnih radova, kojim rukovodi Majda Adžović.

Naziv ministarstva zvuči ambiciozno. Javnost bi s pravom očekivala ozbiljne infrastrukturne iskorake, ubrzanje kapitalnih projekata i vidljive rezultate na terenu.

Ali nameće se logično pitanje: koji javni radovi?

Koji su to kapitalni projekti koji su obilježili mandat ministarke Adžović?

Gdje su završeni putevi koji traju godinama?

Gdje su projekti koji su probili rokove i budžete?

Gdje je odgovornost za radove koji su građane koštali milione, a nijesu izdržali ni dvije zime?

Koji su to kapitalni projekti koji su obilježili mandat ministarke Adžović?

Građani vide sanacije koje se ponavljaju, dionice koje se svečano otvaraju nedovršene, puteve koji propadaju ubrzo nakon asfaltiranja i projekte koji više služe za PR nego za stvarni razvoj.

Mateševo–Kolašin, Mojkovac–Žarski, Tivat–Jaz — svaki od tih projekata otvorio je više pitanja nego što je dao odgovora. To nas dovodi do ključnog problema crnogorskog sistema.

Na državnom nivou promovišu se ljudi sa jakim mrežama i političkom zaštitom. Na lokalnom nivou kadrovi opstaju zahvaljujući partijskim kalkulacijama. U poslovno-investicionom sektoru prostor dobijaju akteri čija reputacija često izaziva ozbiljnu zabrinutost.

U sva tri slučaja kriterijum uspjeha prestaje da bude rezultat. A kada rezultat nije kriterijum, razvoj postaje kolateralna šteta.

To je posebno pogubno u manjim sredinama poput Kolašina ili Žabljaka.

Takve opštine nemaju luksuz da trpe godine izgubljenog vremena. Svaka propuštena investicija, svaki loše vođen projekat i svaka politička improvizacija direktno utiču na život građana – na radna mjesta, infrastrukturu, turizam i budžet. Ako lokalni funkcioner ne isporučuje rezultate, šteta se ne mjeri samo političkim rejtingom. Mjeri se izgubljenim razvojem. Isto važi i za državu.

Kada se na vrh razvojnih projekata dovode kontroverzni akteri, ili kada resori sa ogromnim budžetima ne daju proporcionalne rezultate, šteta nije samo reputaciona.

Ona ima direktnu ekonomsku cijenu. Ozbiljni investitori izbjegavaju sisteme u kojima nijesu jasna pravila igre. Međunarodni partneri postaju oprezniji. Institucije gube kredibilitet.

Na kraju, najveću cijenu plaćaju građani.

Jer dok pojedinci grade mreže uticaja, država gubi vrijeme. A vrijeme je najskuplji resurs koji Crna Gora danas ima.

Zato priče o Ljevnaiću, Vasiliju Ivanoviću i Majdi Adžović nijesu samo priče o pojedincima. To su priče o modelu upravljanja koji Crna Gora mora da napusti ako želi ozbiljan razvoj.

Model u kojem su funkcije nagrada za lojalnost.

Model u kojem su projekti alat za uticaj.

Model u kojem se odgovornost razvodnjava, a neuspjeh gotovo nikada nema posljedice. Dok se taj model ne promijeni, Crna Gora će i dalje imati mnogo planova, mnogo obećanja i mnogo konferencija — ali premalo rezultata.

A bez rezultata nema razvoja — ni na lokalu, ni na nivou države.

L.P.Đ.