Zloupotreba žrtava “lijevih skretanja” u promociji četničke ideologije

Piše: Tijana Lopičić

Malicioznost političkih namjera pedsjednika Opštine Nikšić i visokog funkcionera Nove srpske demokratije (NSD) Marka Kovačevića najbolje se ogleda u ucjeni da neće osporavati podizanje spomen-obilježja Joki Baletić, ali isključivo pod uslovom da se istovremeno podigne i spomenik žrtvama „lijevih skretanja“.

Podsjetimo, kasno sinoć u nikšićkom parlamentu, usvojene su inicijative za podizanje spomen-obilježja Joki Baletić i za uspostavljanje kulture sjećanja na žrtve ideoloških likvidacija počinjenih od strane komunističkog pokreta i komunističkog režima u toku i neposredno nakon Drugog svjetskog rata.

Istorijska je činjenica da su postojale žrtve takozvanih „lijevih skretanja“, ali ne u obimu u kojem to pojedinci, služeći se nenaučnim pristupom, nastoje predstaviti. Takvim tumačenjima paradoksalno se pokušava uspostaviti i veza sa nastankom kvislinškog četničkog pokreta, iako je projekat “Homogena Srbija” Stevana Moljevića nastao ranije, što jasno pokazuje da ideološki i politički korijeni četničkog pokreta nijesu bili posljedica „lijevih skretanja“, već unaprijed oblikovan šovinističko-genocidni program.

Umjesto što se Kovačević i njegova partija NSD sakrivaju iza otrcanih fraza o navodnom pomirenju, vrijeme je da otvoreno priznaju, makar svojim biračima koje uporno obmanjuju, šta predstavlja četnička ideologija i da je podržavaju isključivo kao dio projekta “srpski svet”.

Baštineći ovu ideologiju, NSD nedvosmisleno potvrđuje da fašističke ideologije nijesu nestale. Nesporno je da  „Homogena Srbija” iz 1941. godine, čiji je autor Stevan Moljević, zagovara stvaranje tzv. Velike Srbije kroz nasilno i sistematsko etničko čišćenje nesrpskog stanovništva. Svako političko naslanjanje na takve ideološke obrasce predstavlja ne samo istorijski revizionizam, već i ozbiljnu moralnu i političku kompromitaciju.

Iz „Instrukcija“ četničkog vođe Draže Mihailovića, upućene 20. decembra 1941. godine komandantima Pavlu Đurišiću (od strane Vrhovne komande njemačkih oružanih snaga dobio orden Željeznog krsta) i Đorđu Lašiću, proizlazi i naredba o sprovođenju etničkog čišćenja svih narodnih manjina uz naglašeno neprijateljstvo prema regularnoj vojsci Jugoslavije – partizanima.

Ciljevi četničkih odreda u „Instrukcijama“ glase:

1.) Borba za slobodu celokupnog našeg naroda pod skiptrom Njegovog Veličanstva Kralja Petra II.

2.) Stvoriti veliku Jugoslaviju i u njoj veliku Srbiju, etnički čistu u granicama Srbije – Crne Gore – Bosne i Hercegovine – Srema – Banata i Bačke.

3.) Borba za uključenje u naš državni život i svih još neoslobođenih, slovenačkih teritorija pod Italijanima i Nemcima (Trst – Gorica – Istra i Koruška) kao i Bugarske, severne Albanije sa Skadrom.

4) Čišćenje državne teritorije od svih narodnih manjina i nenacionalnih elemenata.

5.) Stvoriti neposredne zajedničke granice između Srbije i Crne Gore, kao i Srbije i Slovenačke čišćenjem Sandžaka od Muslimanskog življa i Bosne od Muslimanskog i Hrvatskog življa.

6.) Kazniti sve Ustaše i Muslimane koji su u tragičnim danima nemilosrdno uništavali naš narod.

7.) Kazniti sve one koji su krivi za našu aprilsku katastrofu.

8) U krajevima očišćenim od narodnih manjina i nenacionalnih elemenata izvršiti naseljavanje Crnogorcima (u obzir dolaze siromašne nacionalne ispravne i poštene porodice).

9.) Osiguranje jednog takvog političkog tela koji će voditi državni brod smerima opštih narodnih težnji i interesa.

10.) Ciljevi su ogromni zato je borba utoliko zahvalnija za one koji se bore za njihovo ostvarenje.

Učinite sve što je u Vašoj moći da se i sav nacijonalni elemenat u Crnoj Gori što pre svrsta u naše odrede jer događaji se redaju vrtoglavom brzinom i ne smeju nas zateći nespremnim.

Sa Komunistima – partizanima ne može biti nikakove saradnje jer se oni bore protiv dinastije i za ostvarenje socijalne revolucije, što nikada ne sme biti naš cilj, jer smo mi jedino i isključivo samo vojnici i borci za Kralja, Otadžbinu i slobodan narod.”

Zbornik dokumenata i podataka o narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV:Dokumenti četničkog pokreta Draže Mihailovića, knj. 1 (Beograd: Vojnoistorijski institut, 1981)

Paravojni četnički pokret pod komandom Pavla Đurišića, u saradnji sa italijanskim okupacionim vlastima, uspostavio i koncentracione logore za lica optužena za saradnju sa partizanima

Pored masovnih zločina koje su četničke paravojne formacije počinile, poput onih u Pljevaljskom srezu februara 1943. godine, treba naglasiti da su u periodu od juna 1942. do marta 1943. godine, pod komandom kapetana Vladimira Đukića i Pavla Đurišića, ubili oko 1.000 crnogorskih partizana i seljaka koji su se suprostavljali monstruoznoj četničkoj ideologiji.

Paravojni četnički pokret pod komandom Pavla Đurišića, u saradnji sa italijanskim okupacionim vlastima, uspostavio i koncentracione logore za lica optužena za saradnju sa partizanima. Najozloglašeniji je bio na ostrvu Mamula, đe su zatvorenici držani bez suđenja. Prema dostupnim podacima, ubijeno je najmanje 60 komunista, dok je u logorima Mamula i Prevlaka stradalo oko 183 osobe.

Nažalost, samo smo zagrebli po površini  monstruoznih zločina paravojnog četničkog pokreta. Krajnje je vrijeme da Marko Kovačević i NSD odustupe od pokušaja da nenaučnim pristupom predstave četnički pokret kao antifašistički pod izgovorom navodnog pomirenja, te da pokažu društvenu odgovornost prihvatanjem istorijskih činjenica koje svjedoče o zločinima koje su četnici, u saradnji sa okupacionim snagama, sprovodili nad sopstvenim narodom.

Historia magistra vitae est.