Posrbljavanje Petrovića

Piše: Tijana Lopičić

Danas se obilježava Njegošev dan, praznik crnogorske kulture, u znak sjećanja na dan rođenja Petra II Petrovića Njegoša, jednog od najznačajnijih stvaralaca u istoriji Crne Gore.

Ovaj datum nije samo prilika da se prisjetimo Njegoševog književnog i duhovnog nasljeđa, već i da govorimo o kulturnom genocidu, koji nažalost, ni danas ne prestaje i čiji se odjeci ponovo čuju iz susjedne države, kroz istupe njenih javnih i političkih aktera.

Posebnu pažnju zaslužuju stavovi Dejana Šoškića, ekonomiste, bivšeg guvernera Narodne banke Srbije i kandidata „Studentske liste – studenti pobeđuju“.

„Svaki od vladara iz dinastije Petrović, svaki, za sebe je govorio da je Srbin. Nema nijednog koji nije. Neki ljudi u Crnoj Gori su zaboravili istorijske činjenice”, kazao je Šoškić pokazujući pritom prilično zabrinjavajuće nepoznavanje upravo onih istorijskih činjenica na koje se poziva.

Dejan Šoškić pokazao zabrinjavajuće nepoznavanje upravo onih istorijskih činjenica na koje se pozivaNaime, Šoškić je pokazao da ne poznaje ni osnovne genealoške činjenice iz istorije dinastije Petrović, smatrajući da je Petar II Petrović Njegoš bio sin Petra I Petrovića, koji mu je bio stric, a ne otac. 

Šoškić nije propustio ni da se pozove na najpoznatiji falsifikat Milorada Medakovića, sekretara knjaza Danila i srpskog agenta, pozivajuću se upravo na član 92. u kojem je ubacio formulaciju “do jedine srpske” i time naizgled izmijenio nacionalnu strukturu Crne Gore. U rukopisu i potpisanom tekstu knjaza Danila stoji: „…I ako u ovoj zemlji nema nikakve druge narodnosti i nikad druge vjere do jedine pravoslavne istočne”. Termin „srpske“ je naknadno dodat.

O ovom falsifikatu svjedoči i knjiga prof. dr Bojana Jovića Zakonik knjaza Danila, objavljena 1982. godine u Titogradu, u kojoj je predstavljen originalni rukopis Zakonika i Medakovićev falsifikat. Originalni rukopis zapisnika sadrži potpis knjaza Danila, pečat i potpis sekretara Milorada Medokovića.

Upoređivanjem izvornog rukopisa sa štampanom verzijom mogu se uočiti brojne intervencije Milorada Medakovića, uključujući i upravo i izmjene koje se odnose na član 92. Zakonika i u kojem u originalnom rukopisu ne postoji termin “srpske.”

Jedino u čemu je Šoškić djelimično bio u pravu jeste osvrt na kralja Nikolu Petrovića. Govoreći o njemu, podsjetio je na njegova književna djela i pjesme u kojima su zastupljeni motivi srpske istorije, kosovskih junaka i Prizrena.

Međutim, kralja Nikolu nije moguće posmatrati samo kroz njegove književne motive i pjesničke inspiracije, već i kroz političke i megalomanske ambicije o stvaranju Velike Crne Gore, što je kasnije dovelo i do aneksije Crne Gore.

Kakvu su agendu mnogobrojni srpski agenti sprovodili u Crnoj Gori o tome prilično dobro svjedoče Instrukcije Ilije Garašanina Milanu Piroćancu, sekretaru knjaza Nikole, iz 1866. godine. Naime, politička strategije Srbije prema Crnoj Gori bazirala se na: zadobiti uticaj na crnogorski dvor i državne poslove, a kroz predstavljanje Srba i Crnogoraca kao „jednog istog“ naroda potisnuti posebnost crnogorskog nacionalnog identiteta i otvoriti prostor za političko ujedinjenje pod srpskim uticajem.

Ne samo da istorijske činjenice ne idu u prilog pokušajima posrbljavanja dinastije Petrović Njegoš, već ih osporavaju i rezultati savremenih genetičko-genealoških istraživanja.

O tome je govorio i Borislav Banović, izvršni direktor udruženja „Crnogorski DNK kod“, predstavljajući rezultate istraživanja muške linije porodice Petrović Njegoš:

„Genetički podaci pokazuju da porodica Petrović po muškoj liniji pripada starosjedilačkom Mediteransko-Balkanskom stanovništvu prisutnom na prostoru Crne Gore hiljadama godina prije slovenskih seoba iz VI i VII vijeka. Porodica Petrović pripada haplo grupi E-V13, čije su podgrane na prostoru Crne Gore i basena Skadarskog jezera prisutne još od antičkog perioda, iz vremena helenskih, ilirskih i rimskih uticaja, što ukazuje na lokalno balkansko porijeklo ove muške linije.“

Zato je krajnje vrijeme da se prestane sa istorijskim prekrajanjem, nacionalnim prisvajanjem i negiranjem crnogorskog identiteta kroz pokušaje svođenja nacionalnog identiteta na puki geografski pojam. Crnogorska nacija nije geografska odrednica, niti administrativna kategorija, već istorijska, kulturna i nacionalna stvarnost. Nije nastala tuđim tumačenjima, pa se njen identitet ne može i nikad neće izbrisati velikosrpskim političkim projektima.